TSD Elazığ Şube Başkanı Metin Fırat, engelli bireylerin toplu taşıma araçlarında yaşadığı kronik hak ihlallerine ve ayrımcı uygulamalara dikkat çekti!

• Tarih: 07 Ağustos 2026
• Yazar:

TSD Elazığ Şube Başkanı Metin Fırat, engelli bireylerin toplu taşıma araçlarında yaşadığı kronik hak ihlallerine ve ayrımcı uygulamalara dikkat çekti!

Türkiye Sakatlar Derneği Elazığ Şube Başkanı Metin Fırat, engelli bireylerin toplu taşıma araçlarında yaşadığı kronik hak ihlallerine ve ayrımcı uygulamalara dikkat çekmek amacıyla kapsamlı bir basın açıklamasında bulundu. Özellikle şehir içi toplu taşımada ve özel halk otobüslerinde yaşanan sıkıntıların artık kabul edilemez boyutlara ulaştığını belirten Fırat, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na çağrıda bulunarak ulusal düzeyde bağlayıcı ve net çözümler talep etti.

Ülke genelinde seyahat özgürlüğünün engelli vatandaşlar için zaman zaman bir çileye dönüştüğünü ifade eden Başkan Fırat, ilgili yönetmeliklerin sahadaki uygulayıcılar tarafından göz ardı edildiğine vurgu yaptı.

​”Bakanlığın Verdiği Kart Neden Her İlde Geçerli Değil?”

​Açıklamasının merkezine Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından verilen engelli kimlik kartlarının statüsünü koyan Metin Fırat, mevcut sistemdeki en büyük açığın yerel uygulamalardaki keyfiliklerden kaynaklandığını belirtti. Fırat, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:

​”Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın vermiş olduğu engelli kimlik kartının Türkiye’nin her yerinde ulaşımda kesin olarak geçerli olmasını talep ediyoruz. Ne yazık ki ülkemizin birçok ilinde engelli vatandaşlarımızın yaşamış olduğu ulaşımdaki yasal ve pratik sorunlar büyük bir mağduriyet yaratmaktadır. Bu mağduriyetlerin giderilmesi konusunda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığımızın engelli vatandaşlarımıza vermiş olduğu engelli kimlik kartının tüm otobüslerde ve toplu taşıma ağlarında istisnasız geçmesi şarttır. İnanıyorum ki bu adım atıldığında yaşanan mağduriyetlerin büyük ölçüde önü kesilecektir.”

​İlgili Mevzuat ve Yönetmelikler Ne Diyor?

​Engelli bireylerin ulaşım hakları, anayasal güvenceler ve uluslararası sözleşmelerin yanı sıra doğrudan ulusal yasalarla da koruma altına alınmıştır. Ancak sahadaki uygulamalar ile mevzuat arasındaki uçurum, hak gasplarını beraberinde getirmektedir:

• ​5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun: Kanun’un ek 3. maddesi açıkça; şehir içi ve şehirler arası toplu taşıma hizmetlerinin engellilerin erişilebilirliğine uygun hale getirilmesini, hak sahiplerine tanınan ücretsiz veya indirimli seyahat haklarının engellenmemesini amir hüküm kılmaktadır.
• ​Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliği: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan bu yönetmelik, engelli kimlik kartı sahiplerinin toplu taşımadan nasıl yararlanacağını ayrıntılı şekilde düzenler. Yönetmeliğe göre, bakanlık onaylı kartlar resmi birer kimlik ve hak belgesidir.
• ​Belediye Kanunları ve Ruhsat Denetimleri: Belediye denetimindeki özel halk otobüsü (ÖHO) işletmecileri, ruhsat şartları gereği engelli yolcuları taşımakla yükümlüdür. Ancak bazı belediye ve kooperatiflerin çıkardığı yerel kart zorunlulukları veya “şehiriçi kart uyumsuzluğu” bahaneleri, bakanlık kartına sahip vatandaşların seyahat hakkını elinden almaktadır. Başkan Fırat, bu durumun hukuki bir çelişki yarattığına ve ortadan kaldırılması gerektiğine dikkat çekmektedir.

​”Akülü Sandalyeli Vatandaşlar Otobüslere Alınmıyor: Bu Asla Vicdanla Kabul Edilemez”

​Ulaşımda yaşanan krizin sadece kart geçerliliğiyle sınırlı kalmadığını, otobüs içi fiziki koşullar ve şoför tutumlarıyla insan onurunu zedeleyen bir noktaya evrildiğini belirten Metin Fırat, özellikle görme ve ortopedik engelli bireylerin karşılaştığı trajikomik ve dışlayıcı muameleleri gözler önüne serdi:

​”Şehrimizin ve Türkiye’nin birçok ilinin ulaşım ağında engelli vatandaşlarımız otobüslerde her gün mağdur edilmektedir. Bu mağduriyetlerle en yoğun şekilde görme engelliler ve ortopedik engelli vatandaşlarımız karşılaşmaktadır. Otobüslerde engelliler için ayrılmış özel koltuklar ve alanlar, araçların tıka basa dolması nedeniyle işlevsiz kalmakta, engelli bireyler araçlara binmekte bile devasa zorluklar yaşamaktadır.

 

Daha da acı olanı ve asla vicdanen kabul edemeyeceğimiz husus şudur: Birçok otobüste ne yazık ki şoförler tarafından akülü sandalye kullanan ortopedik engelli kardeşlerimizi araca almamak, rampayı açmamak veya ‘yer yok’ bahçesiyle geçiştirmek için özel bir çaba gösterilmektedir. Bir insanın seyahat özgürlüğünü, anayasal hakkını engellemek suçtur, vicdansızlıktır.”

“Mücadelemiz Sürecek”

​Türkiye Sakatlar Derneği Elazığ Şube Başkanı Metin Fırat, açıklamasını yetkili makamlara ve duyarlı kamuoyuna şu çağrıyla sonlandırdı:

​Engelli bireylerin başkasının yardımına ihtiyaç duymadan, özgürce ve insanca seyahat edebilmesi sosyal devlet olmanın en temel gereğidir. Elazığ’dan yükselen bu sesin sadece yerelde değil, tüm Türkiye’de yankı bulmasını beklediklerini belirten Fırat; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın konuyla ilgili ülke genelinde denetim mekanizmalarını sıkılaştırmasını, özel halk otobüsü işletmecilerine yönelik ağır yaptırımlar getirmesini ve engelli kimlik kartının tüm toplu taşıma araçlarında tek ve geçerli kart olarak yasal güvenceye kavuşturulmasını talep etti. Dernek olarak sürecin sonuna kadar takipçisi olacaklarını yineledi.